05-26-2008, 04:02 PM
Mustafa Nuri Bey 1843'de Kahramanmaraş'ta doğmuş, 1906'da İstanbul'da ölmüş ve Üsküdar'da Selâmi Dergahı Mezarlığına gömülmüştür. 19. Asır sonlarında yaşayan değerli fikir adamlarından olarak tanınan Mustafa Nuri Bey besteleriyle de meşhurdur. Osmanlı vezirlerinden Kahramanmaraş Mutasarrıfı Yusuf Paşa'nın oğludur. Küçük yaşta saray mızıkasına girerek orada tahsil yapmış, musikiyi ve zamanının bilgilerini öğrenmiş, Fransızca okumuş ve Avrupa'ya giderek Fransızca'sını ilerletmiştir.
Gençliğinde Meclisi Vâlâ Kalemine, sonra tercüme odasına devam etti. Genç Osmanlılar Cemiyetini teşkil ededn Kemal Bey ve Ziya Paşaların Avrupa'ya kaçtıkları zaman Mustafa Nuri Bey de Avrupa'ya gitti. İstanbul'a dönüşünde (ibret) gazetesinde muharrirlik yaptı. Ankara mektupçusu oldu. İstanbul'a döndüğü bir gece Gedik Paşa Tiyatrosunda Namık Kemal'in (Vatan veyahut Silistre) sinin temsilinden dolayı arkadaşlarının her biri bir tarafa sürüldü, Mustafa Nuri Beyde Akka'ya gönderildi. Sultan Murad'ın cülusunda İstanbul'a dönerek Sıhhiye Başkatibi, sonra mabeyin Başkâtibi sonra Reji Komiseri oldu.
İkinci Abdülhamit zamanında temiz ve hür fikirli olarak tanınan Mustafa Nuri Bey'in menfa hayatına dair (Akkâ) adlı eserinin bir formasının basıldığı, (Nurul Kemal) adlı eserinin basılmadığı, bundan başka yeni Osmanlılar Cemiyetinin nasıl kurulduğu ve Avrupa'ya nasıl gittiğine dair tamamlanmamış bir eserinin olduğu ve fakat nerede bulunduğunun bilinmediği yazılmaktadır.
Nuri Bey'in besteleri de kendisine ait,zamanına göre pek açık Türkçe ile şarkı güfteleri yazdığı bilinmekte ve hüseyini faslından meşhur olmuş şu kıta örnek olarak verilmektedir.
Bak şu güzel köylüye , işte bu kızdır peri
Toprak ile oynamış belli güzel elleri
Böyle midir hep acep köylülerin dilberi
Düştü gönül aşkına terkedemem bu yeri
Onun musikî alnındaki değeri için
(50 yıllık Türk musikisî-M. Rona) isimli eserine bakılmasına işaret eden. M.Tahir gören şunları yazmaktadır:
(Paşa Zade, küçük yaşta saray mızıkasına girerek musiki bilgisini ve tahsilini ikmâl etmiş olup genç yaşta bir çoğununda kendisine ait olan besteler yapmıştır. Eserlerinden bazan köyden, kavaldan çobandan bahsetmesin kendisinden sonra gelen bestekârlara yeni bir yön vermiş, hatta merhum Sadettin Kaynak bu yolda yürüyerek çağımızın en velût bestekarlarından biri olmuştur.)
Rast, Hüzzam, Bestenigâr makamında bazı eserler vermiş ise de biz buraya rast makamındaki şu güftesini almakla yetiniyoruz:
Çeşmin süzülmüş zülfün çözülmüş
Ruhsarın al al terler süzülmüş
Sermes-iatb'ın gayet üzülmüş
Ruhsarın al al terler süzülmüş.
Gençliğinde Meclisi Vâlâ Kalemine, sonra tercüme odasına devam etti. Genç Osmanlılar Cemiyetini teşkil ededn Kemal Bey ve Ziya Paşaların Avrupa'ya kaçtıkları zaman Mustafa Nuri Bey de Avrupa'ya gitti. İstanbul'a dönüşünde (ibret) gazetesinde muharrirlik yaptı. Ankara mektupçusu oldu. İstanbul'a döndüğü bir gece Gedik Paşa Tiyatrosunda Namık Kemal'in (Vatan veyahut Silistre) sinin temsilinden dolayı arkadaşlarının her biri bir tarafa sürüldü, Mustafa Nuri Beyde Akka'ya gönderildi. Sultan Murad'ın cülusunda İstanbul'a dönerek Sıhhiye Başkatibi, sonra mabeyin Başkâtibi sonra Reji Komiseri oldu.
İkinci Abdülhamit zamanında temiz ve hür fikirli olarak tanınan Mustafa Nuri Bey'in menfa hayatına dair (Akkâ) adlı eserinin bir formasının basıldığı, (Nurul Kemal) adlı eserinin basılmadığı, bundan başka yeni Osmanlılar Cemiyetinin nasıl kurulduğu ve Avrupa'ya nasıl gittiğine dair tamamlanmamış bir eserinin olduğu ve fakat nerede bulunduğunun bilinmediği yazılmaktadır.
Nuri Bey'in besteleri de kendisine ait,zamanına göre pek açık Türkçe ile şarkı güfteleri yazdığı bilinmekte ve hüseyini faslından meşhur olmuş şu kıta örnek olarak verilmektedir.
Bak şu güzel köylüye , işte bu kızdır peri
Toprak ile oynamış belli güzel elleri
Böyle midir hep acep köylülerin dilberi
Düştü gönül aşkına terkedemem bu yeri
Onun musikî alnındaki değeri için
(50 yıllık Türk musikisî-M. Rona) isimli eserine bakılmasına işaret eden. M.Tahir gören şunları yazmaktadır:
(Paşa Zade, küçük yaşta saray mızıkasına girerek musiki bilgisini ve tahsilini ikmâl etmiş olup genç yaşta bir çoğununda kendisine ait olan besteler yapmıştır. Eserlerinden bazan köyden, kavaldan çobandan bahsetmesin kendisinden sonra gelen bestekârlara yeni bir yön vermiş, hatta merhum Sadettin Kaynak bu yolda yürüyerek çağımızın en velût bestekarlarından biri olmuştur.)
Rast, Hüzzam, Bestenigâr makamında bazı eserler vermiş ise de biz buraya rast makamındaki şu güftesini almakla yetiniyoruz:
Çeşmin süzülmüş zülfün çözülmüş
Ruhsarın al al terler süzülmüş
Sermes-iatb'ın gayet üzülmüş
Ruhsarın al al terler süzülmüş.